Κάθε δημιουργία αρχίζει σαν ένας παλμός αρμονίας, μια ευθυγράμμιση προσοχής, πρόθεσης και μορφής.
Αλλά ακόμη και ο πιο λαμπρός παλμός αρχίζει να χάνει τη θερμότητά του τη στιγμή που μένει χωρίς φροντίδα.
Η εντροπία δεν έρχεται ως τιμωρία.
Είναι ο τρόπος του σύμπαντος να ρωτά:
«Νοιάζεσαι ακόμη αρκετά για να το κρατήσεις ζωντανό;»
Κάθε ιδέα, κάθε έργο, κάθε υπόσχεση προς τον εαυτό αρχίζει σιγά σιγά να χάνει τη συνοχή του χωρίς τη ζεστασιά της παρουσίας.
Το να διατηρείς κάτι στη μορφή σημαίνει να του προσφέρεις την ανάσα σου ξανά και ξανά, όχι από καθήκον αλλά από αφοσίωση.
Η ενέργεια θέλει να επιστρέψει στο σπίτι της.
Η μορφή θέλει να διαλυθεί.
Κι ανάμεσα σε αυτές τις δύο κινήσεις, τη συμπύκνωση και την απελευθέρωση, χορεύει η ζωή.
Η εντροπία μας διδάσκει μια παράξενη αλήθεια: το σύμπαν δεν κινείται φυσικά προς την τάξη, αλλά μακριά από αυτήν.
Αν το αφήσουμε ήσυχο, όλα ρέουν προς την ακινησία, όχι προς τον θάνατο αλλά προς ένα είδος επιστροφής στο άμορφο.
Ακόμη και η ύλη δεν είναι παρά ενέργεια, προσωρινά αναγκασμένη να διατηρήσει μια μορφή.
Μια λεπτή συμφωνία ανάμεσα στη δόνηση και στην πρόθεση.
Κι επειδή χρειάζεται προσπάθεια για να κρατηθεί αυτή η συμφωνία, κάθε δομή, κάθε σώμα, κάθε ιδέα αρχίζει κάποτε να χαλαρώνει, να επιστρέφει στην αρχική της, απελευθερωμένη κατάσταση.
Όταν η ενέργεια οργανώνεται σε ύλη, όταν το πνεύμα πυκνώνει σε σώμα, όταν μια σκέψη γίνεται απτή, γεννιέται μια εύθραυστη ισορροπία.
Το σύμπαν συγκεντρώνεται σε μορφή, κι όμως κάτω από αυτήν την τάξη πάλλεται ένας αρχαίος παλμός, η πρόσκληση να διαλυθεί ξανά μέσα στο πεδίο απ’ όπου γεννήθηκε.
Εμείς ονομάζουμε αυτή την τάση «φθορά», μα η φύση την αποκαλεί ισορροπία.
Τα αστέρια λάμπουν καταναλώνοντας το καύσιμό τους.
Τα ποτάμια σκάβουν κοιλάδες μόνο για να χαθούν τελικά στη θάλασσα.
Τα σώματά μας, τόσο περίτεχνα οργανωμένα, θα επιστρέψουν μια μέρα στα στοιχεία της γης.
Κάθε πράξη εκδήλωσης είναι ταυτόχρονα μια αρχή επιστροφής.
Περνάμε μεγάλο μέρος της ζωής μας αντιστεκόμενοι σε αυτόν τον ρυθμό, κρατώντας, προστατεύοντας, προσπαθώντας να σταματήσουμε ό,τι θέλει να ρεύσει. Κι όμως, ίσως η βαθύτερη αρμονία να βρίσκεται όχι στην αντίσταση αλλά στη συνειδητή συμμετοχή,
στην αναγνώριση ότι ακόμη και μέσα στην απώλεια το σύμπαν αναπνέει μέσα από εμάς, εκπνέοντας αυτό που κάποτε ονομάζαμε δικό μας.
Ο θάνατος, μέσα από αυτό το πρίσμα, δεν είναι η σκιά της ζωής αλλά η ολοκλήρωσή της.
Είναι η στιγμή που η μορφή εκπνέει, που η τάξη υποκλίνεται ξανά στο άπειρο.
Κάθε πνευματική παράδοση έχει έναν δικό της όρο για αυτή την επιστροφή: Πηγή, Τάο, Βράχμαν, Μεγάλη Σιωπή.
Όποιο όνομα κι αν της δώσουμε, είναι η ίδια κίνηση, η επιστροφή της ενέργειας στην απεραντοσύνη της.
Αν κατανοήσουμε έτσι την εντροπία, βλέπουμε πως η δημιουργία και η διάλυση δεν είναι αντίπαλοι αλλά εραστές.
Κάθε χτύπος της καρδιάς είναι μια ταλάντωση ανάμεσα στις δύο.
Όταν εισπνέουμε, συγκεντρωνόμαστε στη μορφή. Όταν εκπνέουμε, την παραδίδουμε.
Και οι δύο κινήσεις είναι ιερές.
Αν μπορέσουμε να υποδεχθούμε τα τελειώματα με την ίδια ευλάβεια που χαιρετούμε τις αρχές, κάτι μέσα μας ανοίγει.
Ο φόβος μαλακώνει.
Η προσκόλληση σιωπά.
Αρχίζουμε να ζούμε γνωρίζοντας πως τίποτα δεν χάνεται στ’ αλήθεια, απλώς αλλάζει ρυθμό, πυκνότητα, μορφή.
Ίσως γι’ αυτό οι μύστες μιλούν για το «να πεθάνεις πριν πεθάνεις».
Δεν είναι κάτι μακάβριο αλλά λυτρωτικό, η τέχνη του να χαλαρώνεις το κράτημά σου πάνω στη μορφή ενώ ακόμη ζεις μέσα της.
Να ζεις έτσι σημαίνει να συμμετέχεις συνειδητά στον κοσμικό παλμό, να τιμάς τη συνοχή χωρίς να ξεχνάς ποτέ το άμορφο που κρύβει.
Η εντροπία, λοιπόν, δεν είναι αποσύνθεση αλλά ολοκλήρωση.
Η υπόσχεση ότι κάθε κομμάτι που κάποτε χωρίστηκε θα βρει τον δρόμο της επιστροφής.
Η ζωή δεν είναι μάχη με τον χρόνο αλλά χορός με τη ροή. Κάθε στιγμή μάς καλεί να θυμηθούμε πως η δημιουργία και η διάλυση δεν είναι απώλειες αλλά ρυθμοί της ίδιας αναπνοής.
Όταν παύουμε να φοβόμαστε το τέλος, αρχίζουμε πραγματικά να ζούμε. Γιατί μόνο ό,τι μπορεί να διαλυθεί μπορεί και να λάμψει.
