Όταν η έλξη μοιάζει με αγάπη

Σκέφτομαι συχνά πόσα πράγματα έχουμε μάθει να ονομάζουμε «αγάπη», μόνο και μόνο επειδή δεν είχαμε άλλη λέξη πρόχειρη.
Τον ενθουσιασμό.
Την έλξη.
Τη συγκίνηση.
Τη βαθιά ανακούφιση όταν κάποιος μάς κοιτά και, έστω για λίγο, νιώθουμε λιγότερο μόνοι.
Από κοντά, όλα αυτά μοιάζουν με αγάπη. Και μερικές φορές είναι το πρώτο της άγγιγμα. Αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Ίσως γιατί μπερδεύουμε συχνά το τι μας ενεργοποιεί με το τι μας στηρίζει. Το τι μας ανακουφίζει με το τι αναγνωρίζει ποιοι είμαστε. Και το τι μας απορρυθμίζει με το τι μας συνδέει.

Κάποτε διάβασα μια φράση που μου έμεινε, ίσως επειδή δεν ήταν ρομαντική:
η αγάπη είναι ένα αναδυόμενο φαινόμενο που προκύπτει όταν δύο συστήματα επιλέγουν επανειλημμένα να παραμένουν σε εγγύτητα, ενώ έχουν πλήρη ελευθερία να φύγουν.

Αν αφήσει κανείς στην άκρη την τεχνική της γλώσσα, αυτό που λέει είναι απλό.
Αγάπη δεν είναι το ότι δεν μπορείς να φύγεις.
Είναι το ότι μπορείς, και παρ’ όλα αυτά μένεις.

Κι αυτό από μόνο του αλλάζει πολλά. Γιατί αν είμαστε ειλικρινείς, οι άνθρωποι σπάνια μπαίνουν σε σχέσεις αναζητώντας σύνδεση.
Μπαίνουν αναζητώντας ανακούφιση.

Ανακούφιση από τη μοναξιά.
Ανακούφιση από την αβεβαιότητα.
Ανακούφιση από το βάρος του να κρατούν μόνοι τους τον εαυτό τους όρθιο.

Δεν είναι λάθος αυτό. Είναι ανθρώπινο. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ζητάμε από τη σχέση να μας ρυθμίσει, αντί απλώς να μας δεχτεί όπως είμαστε. Με τον καιρό, γίνεται φανερό ότι πίσω από πολλές συγκρούσεις δεν υπάρχει έλλειψη αγάπης, αλλά ανάγκες που δεν ειπώθηκαν ποτέ καθαρά.

• Οι άνθρωποι χρειάζονται να νιώθουν ότι ο άλλος τους επιλέγει ξανά και ξανά. Όχι μία φορά, όχι στην αρχή, αλλά μέσα στη διάρκεια, και κυρίως όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.

• Χρειάζονται ασφάλεια περισσότερο απ’ όσο παραδέχονται, και ζωντάνια περισσότερο απ’ όσο επιτρέπουν στον εαυτό τους. Όταν λείπει το ένα, αναζητούν υπερβολικά το άλλο.

• Χρειάζονται να μπορούν να εκφράζονται χωρίς να τους διορθώνουν. Να μπορούν να πουν κάτι όπως είναι, χωρίς αυτό να μετατραπεί αμέσως σε πρόβλημα προς επίλυση.

• Χρειάζονται αυτονομία χωρίς εγκατάλειψη. Ελευθερία που δεν μοιάζει με απομάκρυνση. Εγγύτητα που δεν μοιάζει με έλεγχο.

• Και ίσως η πιο παραγνωρισμένη ανάγκη απ’ όλες: χρειάζονται την άδεια να είναι ατελείς.

Οι σχέσεις που αντέχουν δεν είναι αυτές που μας ολοκληρώνουν, αλλά αυτές μέσα στις οποίες δεν χρειάζεται να προσποιηθούμε ότι είμαστε ήδη ολοκληρωμένοι. Όταν αυτές οι ανάγκες δεν αναγνωρίζονται καθαρά, συχνά καλύπτονται από κάτι πιο έντονο. Κάτι που μοιάζει να τις ικανοποιεί, αλλά στην πραγματικότητα τις θολώνει.

Κάπου εδώ εμφανίζεται σχεδόν πάντα η ένταση. Το πάθος.

Το πάθος είναι μια προσωρινή κατάσταση αυξημένης διέγερσης. Μας φέρνει πιο κοντά, μας συνδέει γρήγορα, δημιουργεί ισχυρούς δεσμούς. Αλλά ταυτόχρονα μειώνει τη διαύγειά μας. Δεν είναι εχθρός. Είναι μηχανισμός.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι εμφανίζεται, αλλά ότι προσπαθούμε να το κρατήσουμε σε μια θέση που δεν του ανήκει. Όταν γίνεται κριτήριο. Όταν αρχίζουμε να μετράμε την αξία μιας σχέσης από το πόσο μας απορρυθμίζει. Όταν η αβεβαιότητα βαφτίζεται «χημεία» και η αστάθεια «βάθος». Τότε κάτι αρχίζει να περιορίζεται. Η προσοχή μας. Η κρίση μας. Το πεδίο μέσα στο οποίο κινούμαστε.

Σιγά σιγά, η πραγματικότητα αντικαθίσταται από μια ιστορία για το τι θα μπορούσε να είναι. Και χωρίς να το καταλάβουμε, σταματάμε να ρωτάμε αν αυτό που ζούμε μας κάνει καλό. Αρχίζουμε να κοιτάμε μόνο πώς να μη χαθεί. Έτσι χάνεται ο εαυτός: από υπερβολική εστίαση σε ένα μόνο σημείο.

Η επιστροφή δεν έρχεται με περισσότερη ένταση. Ούτε με απαντήσεις. Έρχεται με ρύθμιση. Με το να ανοίγει ξανά το πεδίο. Με το να θυμόμαστε τον εαυτό μας έξω από τη σχέση, ώστε να μπορούμε να επιστρέφουμε μέσα της χωρίς να χανόμαστε. Υπάρχει ένα σημείο στο οποίο η εικόνα ξεκαθαρίζει. Όχι όταν όλα πάνε καλά, αλλά όταν κάτι δυσκολεύει.

Αν μια σχέση σε απομακρύνει από τον εαυτό σου, από τη διαύγειά σου, από τη δυνατότητα να νιώθεις ολόκληρος, τότε όσο έντονη κι αν είναι, κάποια στιγμή θα ζητήσει περισσότερα απ’ ό,τι μπορείς να δώσεις χωρίς να χαθείς. Η αγάπη δεν απαιτεί να εγκαταλείψεις τον εαυτό σου για να υπάρξει. Στέκεται δίπλα σου όπως είσαι, όχι όπως νομίζεις ότι πρέπει να γίνεις.

Η αγάπη δεν σε κρατά επειδή δεν μπορείς να φύγεις. Σε κρατά ακριβώς επειδή μπορείς. Μπορείς να απομακρυνθείς, να σκεφτείς, να αμφιβάλεις, να επιστρέψεις στον εαυτό σου, και η σχέση να παραμένει εκεί, ως επιλογή.
Όταν υπάρχει αγάπη, η ελευθερία δεν απειλεί τη σύνδεση.
Τη βαθαίνει.